İlginç Satırlar Yazılar

İETT Serbest Kart Kimlere Verilir? İnsan Davranışları ve Ulaşım Hakkının Psikolojik Merceği Bir sabah otobüs durağında beklerken insanların aynı ulaşım aracına binerken birbirinden tamamen farklı duygular taşıdığını fark ettim. Kimi işe yetişme kaygısıyla hareket ederken kimi yalnızca bir yere ulaşmanın ötesinde bağımsız kalma ihtiyacını hissediyordu. Bir kartın, yani küçük bir ulaşım aracının, bir insanın günlük yaşamındaki özgürlük algısını nasıl değiştirebildiğini düşündüm. Aslında “İETT serbest kart kimlere verilir?” sorusu yalnızca idari bir bilgi arayışı değildir; aynı zamanda toplumun hangi grupların hareket özgürlüğünü desteklediğini anlamaya yönelik psikolojik bir penceredir. İETT serbest kart, belirli koşulları taşıyan kişilerin toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya özel…

Tuğba Bora Kimdir? Bir İnsanı Tanımlamanın Felsefi Sınırları Üzerine Bir Deneme Giriş: Bir insanı gerçekten tanımak mümkün müdür? Bir gün eski bir aynanın karşısında duran bir kişinin kendine şu soruyu sorduğunu hayal edelim: “Ben, başkalarının benim hakkımda anlattıklarından mı ibaretim, yoksa bütün bu anlatıların ötesinde bambaşka bir varlığım mı var?” Bu soru yalnızca bireysel bir merak değildir; binlerce yıldır felsefenin merkezinde duran bir problemdir. Bir insanı tanımlamak istediğimizde genellikle isimler, meslekler, başarılar, sosyal roller ve dışarıdan görünen özelliklerle başlarız. Ancak etik bize “Nasıl yaşamalıyız?”, epistemoloji “Neyi gerçekten bilebiliriz?” ve ontoloji “Bir insanın varlığı ne anlama gelir?” sorularını yöneltir. Bu üç…

Sevgili Smartdus ziyaretçileri, bu yazıda Piyasa Bozucu Eylemler cezası nedir konusunu derli toplu biçimde inceliyoruz. Piyasa Bozucu Eylemler Cezası Nedir? Ekonominin Ahlakı Üzerine Felsefi Bir İnceleme Bir insanın elindeki tek bir tuşla binlerce kişinin kararlarını etkileyebildiği bir çağda yaşıyoruz. Bir emir girilir, bir söylenti yayılır, bir fiyat hareket eder ve görünmez zincirler aracılığıyla insanların birikimleri, gelecek planları ve güven duyguları değişebilir. Peki bir piyasa hareketi ne zaman sıradan bir tercih olmaktan çıkar ve başkalarının özgür iradesini etkileyen etik dışı bir müdahaleye dönüşür? Belki de asıl soru şudur: Bir insanın kendi çıkarını koruma hakkı nerede biter ve ortak ekonomik düzenin güvenini…

Kulaklık Kaç Yılda Değişir? Teknolojinin Ötesinde Bir Tüketim ve Toplum Hikâyesi Kulaklık kaç yılda değişir hakkında daha bilinçli bir bakış için Smartdus ekibinin hazırladığı yazıya başlayalım. Bazen bir insanın cebinden çıkardığı küçük bir cihaz, o kişinin hayatıyla ilgili tahmin edilenden çok daha fazla şey anlatabilir. Bir otobüste cam kenarında oturan ve kulaklığını takarak dış dünyadan uzaklaşan bir genç, iş arasında birkaç dakika müzik dinleyen bir çalışan ya da yürüyüş sırasında podcast açan yaşlı bir birey… Hepsi aynı nesneyi farklı anlamlarla kullanır. Kulaklık yalnızca sesi kulağa taşıyan teknik bir araç değildir; aynı zamanda bireyin toplumla kurduğu ilişkinin, yalnız kalma biçiminin, kendini…

Hamza’nın Sevgilisi Kim? Bilinmeyene Duyulan Merakın Psikolojik Haritası İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen süreçleri düşündüğümde, beni en çok etkileyen şeylerden biri insanların neden bazı sorulara diğerlerinden daha fazla anlam yüklediğidir. Bazen tek bir isim, bir ilişki durumu ya da “kim kiminle birlikte?” sorusu, yalnızca bir bilgi arayışı olmaktan çıkar ve zihnimizde daha büyük hikâyeler oluşturmaya başlar. “Hamza’nın sevgilisi kim?” sorusu da bu açıdan yalnızca romantik bir merak değildir; insan zihninin belirsizliği nasıl yönettiğini, sosyal bağları nasıl anlamlandırdığını ve başkalarının hayatlarını neden takip etmeye eğilimli olduğunu gösteren ilginç bir psikolojik örnektir. Bu yazıda Hamza’nın özel hayatına dair doğrulanmamış bir bilgi ortaya koymak…

Borsada Piyasa Emri Nasıl Verilir? Fiyatın Ötesinde Bir Felsefe Denemesi Borsada piyasa emri nasıl verilir hakkında daha bilinçli bir bakış için Smartdus ekibinin hazırladığı yazıya başlayalım. Bir insan kalabalık bir meydanda yürürken önünde duran iki kapı görse ve birinin üzerinde “hemen gir”, diğerinin üzerinde ise “doğru zamanı bekle” yazsa hangisini seçerdi? Bu basit görünen tercih, aslında insanın bilgiye, zamana ve belirsizliğe karşı aldığı tavrı anlatır. Peki borsada bir yatırımcı “piyasa emri” düğmesine bastığında gerçekten ne yapmaktadır? Sadece bir hisse almak veya satmak mı istemektedir, yoksa belirsizlik karşısında kendi varoluşsal kararını mı ortaya koymaktadır? Borsa işlemleri çoğu zaman rakamların, grafiklerin ve…

Smartdus olarak her zaman olduğu gibi, bu kez “Çamaşır kurutma makinesi uyuzu öldürür mü” konusunda sizin yanınızdayız. Çamaşır Kurutma Makinesi Uyuzu Öldürür mü? Evde Temizlikte Bilmeniz Gerekenler Uyuz kelimesini duyduğumda aklıma ilk gelen şeylerden biri, gece boyunca insanı rahat bırakmayan o dayanılmaz kaşıntı oluyor. İstanbul’da yoğun bir iş gününün ardından eve gelip biraz dinlenmek isterken, ciltte başlayan küçük bir kaşıntının insanın bütün düzenini değiştirebildiğini görmek gerçekten şaşırtıcı. Bir dönem çevremde uyuz vakalarının arttığını fark ettiğimde ben de kendime şu soruyu sordum: Çamaşır kurutma makinesi uyuzu öldürür mü? Çünkü kıyafetleri yıkamak yetiyor mu, yoksa ekstra bir işlem yapmak gerekiyor mu konusu…

Kalp 100 Yılda Kaç Kez Atar? Bir Biyolojik Sayının Ardındaki Felsefi Sonsuzluk Bir insanın kalbine hiç durmadan çalışan küçük bir mekanizma olarak bakmak kolaydır. Fakat bir an için şu soruyu düşünelim: Bir kalbin yüz yıl boyunca attığı milyarlarca vuruş gerçekten yalnızca biyolojik bir hareket midir, yoksa her atış varoluşun kendini yeniden ilan ettiği küçük bir an olabilir mi? Bir filozofun eski bir meydanda yürürken sorduğu varsayımsal bir soru akla gelir: “Bir insanın yaşamını ölçmek için kalbinin kaç kez attığını mı bilmeliyiz, yoksa o atışların içinde kaç anlam saklı olduğunu mu?” Bu soru bizi yalnızca biyolojiye değil, etik, epistemoloji ve ontoloji…

Hindistan’da Merhaba Nasıl Söylenir? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Bakış Dünyayı anlamanın en güzel yollarından biri, başka insanların kelimelerine, kültürlerine ve yaşam biçimlerine yaklaşabilmektir. Bazen tek bir kelime bile insanı farklı bir coğrafyaya taşıyabilir. Bir ülkede “merhaba” demeyi öğrenmek yalnızca yeni bir ifadeyi ezberlemek değildir; o toplumun değerlerini, iletişim biçimlerini ve insan ilişkilerine verdiği anlamı keşfetmeye açılan küçük bir kapıdır. Öğrenme tam da bu nedenle dönüştürücü bir güçtür. İnsan, yeni bilgiler edindikçe yalnızca zihnini değil, dünyaya bakışını da yeniden şekillendirir. “Hindistan’da merhaba nasıl söylenir?” sorusu ilk bakışta basit bir dil bilgisi sorusu gibi görünebilir. Ancak pedagojik açıdan incelendiğinde bu…

Gün olur alır başımı giderim sözü kime ait? İnsan hareketliliği ve kültürel anlamlar üzerine antropolojik bir okuma Dünyanın farklı köşelerinde insanların gökyüzüne bakıp uzaklara yöneldiği anlar vardır. Kimi zaman bir yolculuk kararı, kimi zaman bir kaçış isteği, kimi zaman da yeni bir hayat kurma arzusu insanın içindeki hareket etme dürtüsünü ortaya çıkarır. Farklı kültürlerin hikâyelerini, geleneklerini ve yaşam biçimlerini keşfettikçe, aslında “gitmek” eyleminin yalnızca fiziksel bir yer değiştirme olmadığını fark ederiz. Gitmek; hafıza, aidiyet, özgürlük, kimlik ve toplumsal bağlarla örülü çok katmanlı bir deneyimdir. Bir şiir dizesi de bazen yüzyıllardır süren insanlık deneyiminin küçük ama güçlü bir yansıması olabilir. Gün…